Giải thích việc tăng giá này, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đều cho rằng do biến động của giá thế giới. Thế nhưng, theo phân tích của Tuổi Trẻ, giá thế giới chỉ tác động một phần, phần còn lại có thể do tăng thuế.

Mức tăng giá xăng qua hai đợt khiến gánh nặng xăng dầu trong tổng chi phí hằng tháng của người dân tăng đáng kể. Tỷ lệ chi phí xăng dầu so với thu nhập của người lao động cũng đội lên đáng lo ngại.

Đội thêm ít nhất 309 đồng/lít

Lý giải cho quyết định điều chỉnh giá xăng tăng thêm 1.200 đồng/lít tối 20/5, Bộ Công Thương cho rằng, giá xăng dầu gần đây biến động liên tục khiến giá cơ sở cao hơn giá bán xăng dầu trong nước. Do đâu mà giá cơ sở tăng cao?

Giải thích tiếp theo của bộ này, nguyên nhân là giá thế giới tăng. Tuy nhiên, phân tích dưới đây cho thấy thuế là một trong những nguyên nhân chính của đợt tăng giá.

Theo biểu thuế và phí của Bộ Công Thương và Bộ Tài chính, kết cấu giá cơ sở hiện tại bao gồm các loại thuế phí như trước đây, gồm chi phí và lợi nhuận định mức cho doanh nghiệp đầu mối, thuế nhập khẩu 20%, thuế tiêu thụ đặc biệt, trích lập bình ổn giá, thuế giá trị gia tăng.

Trong kết cấu giá cơ sở mới, áp dụng từ đầu tháng 5, có một khoản tăng thêm so với kết cấu cũ. Đó là 3.000 đồng thuế bảo vệ môi trường, tăng thêm 2.000 đồng/lít xăng so với mức cũ.

Sở dĩ tăng thuế môi trường, theo Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng trình bày trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 10/3, để bù đắp ngân sách khi VN phải cắt giảm thuế xuất nhập khẩu từ 35% xuống còn 20%, từ ngày 1/5.

Ông Dũng cũng cho rằng, số tăng thuế môi trường thấp hơn số giảm thuế nhập khẩu nên không ảnh hưởng đến giá bán lẻ.

Tuy nhiên, theo tính toán qua hai đợt tăng giá trong tháng 5/2015 lại cho thấy thuế môi trường có ảnh hưởng đến giá bán lẻ.

Cụ thể, nếu áp mức 35% như cũ, thuế nhập khẩu sẽ khoảng 3.945 đồng/lít. Nếu áp mức mới 20% sẽ khoảng 2.254 đồng/lít.

Như vậy, khoản giảm thuế nhập khẩu giúp giá xăng giảm được 1.691 đồng/lít. Giảm chừng đó nhưng do phải cộng thêm 2.000 đồng thuế bảo vệ môi trường so với mức cũ, giá xăng đã bị đội thêm 309 đồng/lít.